Zoetwaterbeschikbaarheid
Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met warme, droge perioden. Vooral in Oost-Nederland is dat merkbaar door dalende grondwaterstanden, droogvallende beken en schade aan natuur, landbouw en economie.
De droge jaren 2018 en 2026 maakten de gevolgen van langdurige droogte duidelijk. Grondwaterstanden dalen, natuur komt onder druk te staan en de effecten kunnen ook na een droge zomer nog merkbaar zijn.
Daarom werken we binnen Rijn-Oost aan een watersysteem dat water beter vasthoudt, de grondwatervoorraad aanvult en beter bestand is tegen droogte en ander extreem weer.
Samenwerking
Zoetwaterbeschikbaarheid vraagt om samenwerking tussen provincies, waterschappen, gemeenten, het Rijk en andere partijen zoals de landbouw en drinkwatersector. Binnen Zoetwatervoorziening Oost-Nederland (ZON) werken zij samen aan maatregelen tegen de gevolgen van droogte en watertekort. ZON is een programma van Rijn-Oost en levert de regionale inbreng voor het Deltaprogramma Zoetwater
De aanpak in Oost-Nederland hangt samen met die op de hoge zandgronden in Zuid-Nederland. Zo werken regio's samen aan een toekomstbestendige zoetwatervoorziening.
Tijdlijn
De aanpak van droogte en watertekort is de afgelopen jaren steeds verder ontwikkeld. Droge jaren, nieuwe kennis en klimaatverandering hebben geleid tot meer aandacht voor water vasthouden, grondwater aanvullen en slimmer omgaan met het beschikbare water.
2015
De eerste fase van het Deltaplan Zoetwater gaat van start. Rijk en regio’s werken samen aan maatregelen om Nederland beter voor te bereiden op watertekorten. In deze eerste fase zijn tientallen maatregelen uitgevoerd en is ook gewerkt aan slimmer watermanagement en waterbeschikbaarheid in kwetsbare gebieden.
2016
De eerste uitvoeringsfase van het Deltaprogramma Zoetwater start. In de Zoetwaterregio Hoge Zandgronden Oost werken werken betrokken partijen samen aan maatregelen tegen droogte en watertekort binnen de samenwerking ZON.
2018
De uitzonderlijk droge zomer maakt duidelijk hoe kwetsbaar de zoetwatervoorziening is, vooral op de hoge zandgronden. De droogte geeft een belangrijke impuls aan de aanpak van watertekort.
2022
De tweede fase van het Deltaprogramma Zoetwater start en loopt van 2022 tot en met 2027. Binnen ZON werken partijen verder aan maatregelen die de gevolgen van toenemende droogte moeten beperken. Hiervoor wordt een werkprogramma opgesteld met €200 miljoen aan maatregelen, waarvan 25% subsidie vanuit het Deltafonds.
2026
Een nieuwe droge periode onderstreept de noodzaak om het watersysteem structureel weerbaarder te maken tegen droogte. Deze droogtes laten zien wat ons vaker te wachten staat tegen 2050.
2024
Nederland maakt de balans op. De landelijke Tussenevaluatie KRW brengt in beeld hoe de waterkwaliteit ervoor staat. De tussenevaluatie laat zien dat Nederland nog niet overal op koers ligt om de KRW-doelen in 2027 te halen. Voor ecologie, nutriënten en verschillende chemische stoffen blijven er opgaven bestaan. De uitkomsten geven richting aan aanvullende maatregelen en keuzes richting 2027.
2027
Rijk en regio’s stellen de maatregelen voor de volgende fase vast. Eind 2027 wordt het Deltaplan Zoetwater 2028–2033 gepresenteerd.
2028-2033
De derde fase richt zich onder meer op water vasthouden, de watervraag verminderen en het beschikbare grond- en oppervlaktewater zo goed mogelijk verdelen.
Item 1 van 8
Stand van zaken
De aanpak in Oost-Nederland komt in een nieuwe fase. De afgelopen jaren is veel kennis opgedaan over welke maatregelen echt helpen. Er zijn al veel maatregelen genomen, maar nieuwe klimaatinzichten laten zien dat de opgave groter is dan eerder gedacht. Daarom verschuift de aandacht van losse maatregelen naar een aanpak waarin water, bodem en ruimte per gebied in samenhang worden bekeken.
De overgang van fase 2 naar fase 3 van het Deltaplan Zoetwater draait steeds meer om keuzes voor de langere termijn. De regionale strategie van ZON geeft hiervoor de koers aan. De aandacht ligt op water beter vasthouden en het gebruik van het gebied beter laten passen bij het water- en bodemsysteem. De strategie vormt de basis voor het programma met maatregelen voor fase 3.
Vooruitblik
De komende jaren staan in het teken van de overgang naar fase 3 van het Deltaplan Zoetwater (2028–2033). Begin 2027 stellen Rijk en regio’s de maatregelen vast, waarna het nieuwe Deltaplan eind 2027 wordt gepresenteerd.
Voor Oost-Nederland ligt de regionale strategie er al. Deze wordt nu verder uitgewerkt in een werkprogramma met maatregelen. De koers verschuift daarbij van water snel afvoeren naar water beter vasthouden en naar keuzes die passen bij wat het water- en bodemsysteem aankan.
Zo werken we verder aan een regio die beter kan omgaan met langere droge perioden en een veranderend klimaat.
Veelgestelde vragen
Heb je een vraag over waterkwaliteit, zoetwatervoorziening, klimaatadaptatie of onze samenwerking binnen Rijn-Oost? Bekijk de antwoorden op veelgestelde vragen. Zo vind je snel de informatie die je nodig hebt of ontdek je waar je terechtkunt met jouw vraag.
Binnen Rijn-Oost stemmen de deelnemende partijen met elkaar af over gezamenlijke onderwerpen en maken zij afspraken over de aanpak. Rijn-Oost is daarbij geen formeel besluitvormend of bindend overleg. De formele verantwoordelijkheid blijft bij de afzonderlijke overheden.
Afspraken die binnen het Regionaal Bestuurlijk Overleg (RBO) worden gemaakt, gelden voor hen als zwaarwegend advies. Het RBO is een plek waar organisaties met elkaar kunnen afstemmen en elkaar kunnen aanspreken.
De laatste ontwikkelingen binnen Rijn-Oost vind je op de pagina Nieuws en actualiteiten. Hier lees je wat er speelt binnen de samenwerking en blijf je op de hoogte van actuele onderwerpen.
Binnen Rijn-Oost werken overheden en andere organisaties samen in Zoetwatervoorziening Oost-Nederland (ZON). Met dit programma werken zij aan een klimaatbestendig watersysteem dat beter bestand is tegen droogte, extreem weer en watertekorten.
De aanpak richt zich onder andere op het langer vasthouden van water en het vergroten van de waterbeschikbaarheid. Voorbeelden zijn flexibel peilbeheer, herstel van beken zodat water beter kan infiltreren, maatregelen in stedelijk gebied en verbeteringen in landbouw- en natuurgebieden.
Voor Rijn-Oost gelden de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze richten zich op het oppervlaktewater, zowel ecologie als chemische waterkwaliteit, en op het grondwater, zowel de kwaliteit als de hoeveelheid.
Per waterlichaam wordt bekeken in hoeverre deze doelen worden bereikt en waar extra maatregelen nodig zijn. De maatregelen en doelen zijn vastgelegd in de stroomgebiedbeheerplannen (SGBP).
